Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, małżonków łączą nie tylko uczucia, ale też zobowiązania prawne. Do wspólnego pożycia, wierności oraz do współdziałania i wzajemnej pomocy. W życiu bywa jednak różnie i czasem związek może przeżywać kryzys . Nie oznacza to jednak, że jedynym możliwym rozwiązaniem jest rozwód.

Jeśli małżonkowie nie są pewni co wspólnej przyszłości, ale nie chcą od razu podejmować radykalnych kroków, dobrym rozwiązaniem pomostowym jest separacja.

 

Rozwód czy separacja?

Jednym z głównych celów separacji jest danie małżonkom możliwości przemyślenia swoich decyzji, planów i sytuacji. Podobnie jak rozwód, jest formą rozdzielenia się małżonków, jednak w nieco innej, łagodniejszej formie. Łagodniejsze są między innymi przesłanki do orzeczenia separacji przez sąd.

W przypadku rozwodu sąd musi ustalić, że między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Do orzeczenia separacji wystarczy stwierdzenie, że nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, ale nie musi być trwały. Separacja jest zatem możliwa nawet gdy istnieje podejrzenie, że małżonkowie do siebie wrócą.

W odróżnieniu od rozwodu, separacja nie rozwiązuje związku małżeńskiego. Jest instytucją prawną orzekaną na wniosek jednego lub obojga małżonków. Jednak mimo zupełności rozkładu pożycia,  separacja nie może być orzeczona, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci. Albo gdyby była ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Na przykład w sytuacji gdy jeden z małżonków jest nieuleczalnie chory i separacja stanowiłaby dla niego rażącą krzywdę. Gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, procedury są dużo prostsze.

Podobnie gdy obie strony są zgodne. Sąd może orzec separację na samej podstawie ich zgodnego wniosku. W takim przypadku sąd może poprzestać na przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania małżonków. Nie będzie w takiej sytuacji orzekać o winie rozkładu pożycia. Nie będzie też prowadził postępowania w trybie procesowym. Składa się wniosek, a nie pozew, a sąd wydaje postanowienie, a nie wyrok.

Inaczej wygląda sytuacja, jeśli małżonkowie nie są zgodni. Wtedy orzekany jest wyrok, a sąd ustala wtedy który z małżonków ponosi odpowiedzialność za rozkład pożycia. Jeżeli rozkład pożycia nastąpił wyłącznie z winy jednego z małżonków, sąd orzeka separację z winy tego małżonka. Jeżeli winni są oboje – z winy obojga. Może się też zdarzyć, że separacja nie wynika z winy żadnego małżonka.

Tak jak wspomnieliśmy separacje, w przeciwieństwie do rozwodu, nie powoduje ustania małżeństwa. Z tego też względu małżonkowie pozostający w separacji nie mogą ponownie zawierać małżeństwa. Nie oznacza to jednak, że to jedyne konsekwencje prawne wynikające z separacji…

 

Skutki i konsekwencje prawne separacji

Przede wszystkim, orzeczenie separacji ma dość daleko idące konsekwencje majątkowe. Podstawowa kwestia – między małżonkami następuje rozdzielność majątkowa. Także jeśli na przykład małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, to sąd w trakcie postępowania orzeknie o sposobie korzystania z niego przez jedną lub obie strony.  

Kolejnym istotnym skutkiem wynikającym z orzeczenia o separacji, jest brak dziedziczenia po sobie z mocy ustawy. Traci się też prawo do ewentualnego zachowku. Podobnie jak w przypadku rozwodu, sąd decyduje także o podziale obowiązkach alimentacyjnych. Kolejnym podobieństwem jest możliwość określenia przez sąd alimentów jednego małżonka względem drugiego.

Koszty

Gdy wniosek o separację składają oboje małżonkowie, podlega on opłacie stałej w wysokości 100 zł. W przypadku pozwu o separację pobiera się natomiast stały wpis w wysokości 600 zł. Tak jak w przypadku rozwodu, właściwym w tego typu sprawach sądem, jest sąd okręgowy ze względu na ostatnie wspólne zamieszkanie małżonków. Jeżeli natomiast każdy z małżonków mieszka w innym miejscu, wówczas właściwy będzie sąd okręgowy dla miejsca zamieszkania strony pozwanej.

 

Podsumowanie

W ramach podsumowania wskazaliśmy najważniejsze różnice pomiędzy separacją, a rozwodem. Oczywiście każdy przypadek będzie nieco inny. Natomiast pewne różnice i skutki pozostają stałe i niezmienne. 

  • po orzeczeniu rozwodu można ponownie zawrzeć związek małżeński, a po orzeczeniu separacji nie.
  • separację, w przeciwieństwie do rozwodu, można znieść i przywrócić małżeństwo do normalnego stanu
  • do orzeczenia rozwodu konieczne jest stwierdzenie zupełnego i trwałego rozpadu pożycia. Przy separacji wystarczy, że rozpad ten ma charakter zupełny, nie musi być trwały

Masz pytania?