Z dzisiejszego wpisu dowiecie się co należy zrobić gdy zdarzy się wypadek przy pracy, jakie są procedury i obowiązki pracodawcy z tym związane. Kiedy pracownik może liczyć na odszkodowanie i jakie ma możliwości? Podsumowaliśmy najważniejsze informacje … tak na wszelki wypadek.

Wykonując pracę, każdemu może zdarzyć się nieszczęśliwy wypadek. Mimo, że na co dzień tego nie zakładamy, a tym bardziej nie planujemy, wypadki przy pracy zdarzają się stosunkowo często. Mogą być spowodowane sytuacją losową, albo być wynikiem pewnych zaniedbań, nieuwagi, braku kompetencji pracowników, bagatelizowaniem ryzyka przez pracodawcę.

Wypadek przy pracy – definicja

 Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

To jednak nie wszystko. Wart odnotowania jest fakt, że na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek w czasie podróży służbowej, podczas szkoleń. To również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną (powodujące uraz lub śmierć) które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu m.in. podczas:

  • uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów
  • wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  • pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
  • odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia,
  • wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych pracy na rzecz tych spółdzielni;
  • wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  • wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  • odbywania służby zastępczej;
  • pełnienia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych.

Tych przykładów jest więcej. Dlatego każdą sytuacją należałoby rozpatrywać indywidualnie. Najlepiej po prawnych konsultacjach i analizie sytuacji. A jakie rodzaje wypadków wyróżniamy? Śmiertelny wypadek przy pracy, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku. Z ciężkim wypadkiem przy pracy, ma do czynienia gdy nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu. Również w przypadku nieuleczalnej choroby. Trzecim rodzajem jest wypadek zbiorowy, o którym można mówić w chwili, gdy w wyniku tego samego wypadku ucierpiały co najmniej dwie osoby.

Wypadek uznaje się za wypadek przy pracy na podstawie ustalenia jego okoliczności i przyczyn. Niezbędne do tego celu jest zabezpieczenie miejsca wypadku w sposób pozwalający odtworzyć jego okoliczności, dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku. Ważne jest też wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego, jeśli pozwala na to jego stan zdrowia, jak również zebranie informacji od ewentualnych świadków tego zdarzenia.

Pracownik, o ile stan zdrowia na to pozwala, po wypadku powinien natychmiastowo zawiadomić pracodawcę o zaistniałym wydarzeniu a pracodawca powinien zapewnić pierwszą pomoc poszkodowanemu. To jednak nie wszystkie obowiązki związane z wypadkiem przy pracy. Opowiemy o tym dokładniej.

Wypadek przy pracy, a obowiązki pracodawcy

Zacznijmy od obowiązków pracodawcy. Jak już wspomnieliśmy, ważnym aspektem ustalenia czy mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy jest dokładne ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przez pracodawcę. Stąd też pojawia się obowiązek odpowiedniego zabezpieczenia miejsca wypadku, tak aby wykluczyć dostęp osób niepowołanych, wykluczyć włączanie maszyn lub urządzeń związanych ze zdarzeniem i dokonywanie zmian jej położenia, tak aby można było w miarę możliwości odtworzyć okoliczności wypadku. Ponowne uruchomienie maszyn i wznowienie prac w zakładzie powinno nastąpić dopiero po zezwoleniu społecznego inspektoratu pracy, które pracodawca ma obowiązek zawiadomić niezwłocznie po zdarzeniu.

Po otrzymaniu zgłoszenia o wypadku przy pracy, pracodawca powinien też powołać zespół powypadkowy, którego zadaniem jest zbadanie okoliczności, przyczyn oraz związku wypadku z pracą. Kto wchodzi w skład takiego zespołu? To jest zależne od pracodawcy. Natomiast dobrze, aby znalazł się w nim pracownik kierujący komórką służby BHP, zakładowy społeczny inspektor pracy, specjalista spoza zakładu i przedstawiciel pracowników , który posiada aktualne zaświadczenie i ukończeniu szkolenia BHP. Gdy zakład jest zbyt mały, przez co nie może utworzyć tak dużego zespołu powypadkowego, powołuje się 2 osobowy skład, w którego wchodzi pracodawca oraz zewnętrzny specjalista.

Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 1.07.2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, niezależnie od ilości członków zespołu, należy wypełnić następujące obowiązki:

  • Dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych
  • Zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
  • Jeśli to konieczne sporządzić szkice lub fotografie miejsca wypadku
  • Wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeśli pozwala na to stan jego zdrowia,
  • Zebrać informacje od świadków wypadku,
  • Zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku,
  • zebrać dodatkowe dowody dotyczące wypadku,
  • dokonać prawnej kwalifikacji wypadku,
  • określić środki profilaktyczne oraz wyciągnąć wnioski

Koszty powstałe w wyniku działań zespołu ponosi pracodawca, jednakże wyniki dochodzenia mogą ujawnić okoliczności, które wpłyną obraz sytuacji.

Co ważne, w terminie do 14 dni od wypadku, musi zostać sporządzona dokumentacja powypadkowa, czyli protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Taki protokół tworzy się według wzoru ustalonego w przepisach rozporządzenia ministra gospodarki i pracy. Zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać z treścią protokołu poszkodowanego (a w przypadku wypadku śmiertelnego – rodzinę poszkodowanego) przed jego zatwierdzeniem. Poszkodowanemu czy rodzinie zmarłego przysługuje prawo zgłoszenia zastrzeżeń, uwag oraz wyjaśnień do ustaleń zawartych w protokole. Poszkodowany ma prawo wglądu do akt sprawy i sporządzania z nich notatek, odpisów czy kopii na potrzeby własne. Sam protokół musi zostać zatwierdzony przez pracodawcę w ciągu 5 dni od dnia jego sporządzenia. Protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, pracodawca dostarcza także właściwemu inspektorowi pracy.

Zbierając wszystkie dokumenty w sprawie wypadku, pracodawca wprowadza go do rejestru wypadków pracy, który jest obowiązkowy w każdym zakładzie. Jakie dane zawiera takie rejestr?

Dane jakie należy wprowadzić do rejestru wypadków:

  • imię i nazwisko poszkodowanego,
  • miejsce i data wypadku,
  • informacje dotyczące skutków wypadku dla poszkodowanego,
  • stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy,
  • data sporządzenia protokołu powypadkowego,
  • data przekazania do ZUS wniosku o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy,
  • liczba dni niezdolności do pracy,
  • inne informacje niebędące danymi osobowymi

Tak jak już wspomnieliśmy, pracodawca ma obowiązek zrobienia wszystkiego, aby nie dopuścić do podobnego zdarzenia w przyszłość. A co za tym idzie, do przeprowadzenia stosowanej analizy ryzyka i wdrożeniu odpowiednich rozwiązań.

Jeśli szukacie bardziej szczegółowych informacji i dokładnych regulacji prawnych w tym zakresie, zachęcamy do odwiedzić strony Państwowej Inspekcji Pracy (PIP): https://www.pip.gov.pl/pl/bhp/wypadek-przy-pracy/wypadki-zwiazane-z-praca

A teraz skupmy się na kwestii odszkodowania.

Wypadek przy pracy, a odszkodowanie

Jeżeli w wypadku pracownik dozna uszczerbku na zdrowiu ma prawo ubiegać się o odszkodowanie wypłacane z ZUS. Odszkodowanie od pracodawcy należą się tylko w szczególnych okolicznościach: 

  • po pierwsze, można się o nie starać tylko po otrzymaniu świadczenia z ZUS
  • po drugie, gdy to świadczenie nie pokryło w pełni szkody powstałej w skutek wypadku.

Odpowiedzialność pracodawcy ma zatem charakter uzupełniający. Sytuacja wygląda inaczej, gdy ponosi on winę za wypadek. Na przykład na skutek nieprzestrzegania zasad BHP w firmie. W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek pokryć koszty leczenia pracownika, a w przypadku poważniejszych urazów wypłacić dodatkowe środki. Oczywiście pracownik musi dowieść, że wypadek przy pracy powstał z winy pracodawcy. Dlatego tak duże znaczenie ma sporządzenie protokołu powypadkowego, o którym pisaliśmy wyżej. Nie jest on jednak jedynym wystarczającym dowodem starając się o odszkodowanie.

Pracownik powinien też wykazać, że poniósł uszczerbek na zdrowiu, oraz wskazać związek przyczynowo skutkowy pomiędzy powstaniem szkody a wypadkiem przy pracy.

W rzeczywistości, nie każdy wypadek przy pracy jest związany z winą pracodawcy. Jeżeli pracownik nie przestrzegał zasad bezpieczeństwa, regulaminu zakładu, nie będzie należało mu się odszkodowanie od pracodawcy. Podobnie w przypadku naruszenia zasad ochrony życia i zdrowia. Załóżmy jednak, że sytuacja (co się zdarza rzadko) jest jednoznaczna. Wypadek z winy pracodawcy. Jakie świadczenia przysługują pracownikowi?

Najważniejsze z nich to:

  • zasiłek chorobowy – w przypadku niezdolności do pracy
  • świadczenie rehabilitacyjne – jeśli pracownik po zakończeniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy,
  • zasiłek wyrównawczy – jeżeli wynagrodzenie pracownika uległo obniżeniu poprzez stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu,
  • jednorazowe odszkodowanie – jeśli pracownik doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
  • renta z tytułu niezdolności do pracy – jeśli pracownik stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy;
  • renta szkoleniowa – jeżeli u pracownika orzeczono konieczność przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do dotychczasowej pracy.

Jeśli szukacie konkretnych odpowiedzi na konkretne pytania, które nie zostały ujęte w dzisiejszym wpisie, zachęcamy do kontaktu z naszym biurem. Niezależnie czy jesteś pracodawcą, czy poszkodowanymi w wypadku. Jesteśmy do Waszej dyspozycji.

Zapraszamy!

Masz pytania?