W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego, a zakres planowanych zmian jest największy od 2012 roku. W uzasadnieniu projektu Ministerstwa Sprawiedliwości podkreśla się szczególnie dwa cele zmian: potrzebę przyspieszenia procedowania spraw sądowych oraz zwiększenie zaangażowania stron w organizację postępowania sądowego.

 

Nadchodzi rewolucja w Kodeksie Postępowania Cywilnego

Z punktu widzenia stron procesu – zarówno osób prywatnych, jak i przedsiębiorców najistotniejsze wydają się zmiany przepisów o postępowaniu dowodowym. Jedną ze zmian, która wpłynie na organizację procesu, będzie wprowadzenie postępowania przygotowawczego. Po złożeniu pozwu i odpowiedzi na niego Sąd najpierw przeprowadzi właśnie takie postępowanie, by zweryfikować, czy strony mogą rozwiązać spór ugodowo. Jeśli nie uda się tego osiągnąć, sąd z udziałem stron sporządzi plan rozprawy. Plan rozprawy może zawierać również m.in. harmonogram rozprawy, a więc kolejność i termin przeprowadzania dowodów oraz roztrząsania wyników postępowania dowodowego.

 

Wprowadzenie postępowania przygotowawczego oraz planu rozprawy

Z punktu widzenia stron procesu – zarówno osób prywatnych, jak i przedsiębiorców najistotniejsze wydają się zmiany przepisów o postępowaniu dowodowym. Jedną ze zmian, która wpłynie na organizację procesu, będzie wprowadzenie postępowania przygotowawczego. Po złożeniu pozwu i odpowiedzi na niego Sąd najpierw przeprowadzi właśnie takie postępowanie, by zweryfikować, czy strony mogą rozwiązać spór ugodowo.

Jeśli nie uda się tego osiągnąć, sąd z udziałem stron sporządzi plan rozprawy. Plan rozprawy może zawierać również m.in. harmonogram rozprawy, a więc kolejność i termin przeprowadzania dowodów oraz roztrząsania wyników postępowania dowodowego.

Strony zaangażowane w spór sądowy będą musiałby pamiętać o tym, że plan rozprawy będzie ograniczał możliwość przedstawiania dowodów, a strony na postanowienie sądu mogą zostać zobowiązane do podania wszystkich twierdzeń i dowodów już w piśmie przygotowawczym (podobne rozwiązanie dotyczące prekluzji dowodowej funkcjonuje teraz, jednak z jego skutecznym egzekwowanie bywa różnie).

 

Koniec z ogólnym formułowanie wniosków dowodowych oraz zaprzeczaniem okolicznościom faktycznym

Planowana nowelizacja kładzie również nacisk na bardziej precyzyjne formułowanie wniosków dowodowych (uszczegółowienie wykazywanych faktów). Do tej pory częstą praktyką jest formułowanie przez strony lub ich pełnomocników procesowych zbyt ogólnych tez dowodowych, co negatywnie przekłada się na tempo prowadzonego procesu, gdyż często na rozprawie badane są okoliczności, które w sprawie nie są istotne lub w ogóle nie są sporne. Sankcją za niespełnienie wymogów precyzyjnego sformułowania wniosku dowodowego będzie pominięcie wnioskowanego dowodu, chociaż dopiero po uprzednim wezwaniu do usunięcia braku.

W słuszne zapomnienie odejdzie również zaprzeczanie przez strony wszystkim okolicznościom faktycznym przedstawionym przez drugą stronę, z wyjątkiem „okoliczności wyraźnie przyznanych” (standardowa formułka pojawiająca się w pismach procesowych). Projekt nowelizacji zakłada, że każda ze stron będzie musiała szczegółowe odnieść się do twierdzeń strony przeciwnej o faktach.

 

Świadkowie będą mogli składać zeznania na piśmie

Duża zmiana, która ma się pojawić w przepisach dotyczących dowodów, dotyczy możliwości złożenia przez świadka zeznań na piśmie. Co do zasady zeznanie świadków opiera się na pytaniach zadawanych przez Sąd i strony, co wiąże się z koniecznością osobistego stawiennictwa świadków na każde wezwanie Sądu.

Na dzień dzisiejszy możliwość składania zeznań na piśmie dotyczy jedynie drobnych roszczeń dochodzonych w postępowaniach transgranicznych, natomiast projekt nowelizacji procedury cywilnej rozszerza tę możliwość na wszystkie sądowe postępowania cywilne. W praktyce często okazuje się, że wzywanie świadków na rozprawę nie jest konieczne (świadkowie nie pamiętają określonych faktów lub nie wnoszą niczego istotnego do sprawy), co ostatecznie skutkuje jedynie zbędnym wydłużeniem postępowania. Dodatkowo należy zasygnalizować, że planowana jest również możliwość samodzielnego nagrywania rozpraw przez strony.

 

Oddzielna procedura gospodarcza w sporach między przedsiębiorcami

Zgodnie z planowaną nowelizacja ma zostać również przywrócona oddzielna procedura gospodarcza, która została zlikwidowana w 2012 roku.  Postępowania w sprawach gospodarczych między przedsiębiorcami będzie zawierać specyficzne regulacje dotyczące dowodów. Dodatkową receptą na skrócenie procesów sądowych mają być zaproponowane przez ustawodawcę umowy procesowe, na podstawie których strony procesu były uprawnione modyfikować ogólne reguły postępowania dowodowego przed Sądem, np. wyłączenia dowodów określonego rodzaju. W ocenie ustawodawcy przedmiotowe rozwiązania miałoby umożliwić dostosowanie sposobu procedowania przed Sądem do okoliczności i potrzeb określonej sprawy, a co za tym idzie przyśpieszyć rozpatrywanie spraw.

 

Zasygnalizowaliśmy Państwu jedynie wybrane zmiany, których wprowadzenie do procedury cywilnej planowane jest w najbliższym czasie. Ostateczne brzmienie zmienionych regulacji z całą pewnością może ulec jeszcze korekcie w stosunku do zaprezentowanych tu treści. Warto jednak już teraz zapoznać się z kierunkiem w jakim zmierza ustawodawca, i przygotować się do planowanego przemodelowania procedury cywilnej

Tomasz Ozimko

Tomasz Ozimko

Radca Prawny

Masz pytania?