Pandemia koronowirusa zmieniła naszą rzeczywistość. Nie wiemy na jak długo, wiemy natomiast ,że sytuacja jest poważna. Ma bezpośredni wpływ nie tylko na nasze zdrowie ale także na formę i charakter funkcjonowania wielu instytucji, w tym sądów. Jak przedstawia się aktualna sytuacja? Na czym dokładnie polegają wspomniane zmiany? Co możemy zrobić? O tym w dzisiejszym artykule.

 

Sądy w dobie pandemii koronawirusa

 

Od kilku dni z powodu zagrożenia koronawirusem, większość sądów w kraju ograniczyło do niezbędnego minimum liczbę rozpatrywanych spraw. W dużej większości rozprawy i posiedzenia są po prostu odwoływane. Pozostają jedynie te najpilniejsze, o których wspominamy w dalszej części wpisu. W warszawskim Sądzie Okręgowym w zeszły piątek odwołano prawie 250 rozpraw i posiedzeń, a odbyło się 27. Można zaryzykować twierdzenia, że sądy działają na 10%. Oczywiście na samym ograniczeniu rozpraw się nie kończy.

 

W całym kraju wprowadzono liczne, dodatkowe środki zabezpieczające przed rozpowszechnieniem koronawirusa. Widać to wyraźnie w Sądzie Okręgowym Warszawie. Ograniczono ogólny ruch w sądach do niezbędnego minimum. Na prośbę Sanepidu zdecydowano się na ogólną reorganizację sposobu prowadzenia rozpraw sądowych, tak aby ograniczyć do niezbędnego minimum bezpośrednie służbowe kontakty pracowników wymiaru sprawiedliwości z innymi osobami np. podsądnymi, świadkami i rzeczoznawcami.

 

Personel stosuje dodatkowe procedury ochronne, biuro podawcze ogranicza wizyty, biuro obsługi udziela informacji telefonicznie. Ograniczono też dostęp do akt, który możliwy jest dopiero po telefonicznym umówieniu wizyty. Podobnie jest w Sądzie Najwyższym, w którym również liczba posiedzeń została mocno ograniczona. Środki ostrożności wprowadzono też w sądownictwie administracyjnym. Rozprawy nie będą się odbywać w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także w wojewódzkich sądach administracyjnych.

Z resztą nie tylko w sądach sytuacja jest wyjątkowa. Dotyczy to też zakładów karnych i wszystkich pozostałych instytucji powiązanych z Ministerstwem Sprawiedliwości.

 

Podporządkowanie się tym zasadom jest obywatelskim obowiązkiem każdego z nas. A naszym dodatkowym obowiązkiem, jako ludzi odpowiedzialnych za wymiar sprawiedliwości, jest zachęcanie każdego, kto w tym obszarze się znajduje, do postępowania według reguł bezpieczeństwa. Musimy też gwarantować, by te reguły były wprowadzone w życie – mówił niedawno minister Zbigniew Ziobro (PAP)

 

Ograniczenia w funkcjonowaniu sądów w czasie pandemii jest zaplanowane do końca marca. Patrząc jednak realnie na tempo i skalę rozprzestrzeniania się koronawirusa, można spodziewać się wydłużenia tego okresu. Na jak długo? To na tym etapie jest największą niewiadomą. Wszystko uzależnione jest od postępującej pandemii.

 

– Wokandy są przesunięte na terminy od 31 marca – poza kilkoma najważniejszymi kategoriami spraw. W Polsce jest około 400 sądów i odpowiednie komunikaty pojawiły się we wszystkich sądach. Bardzo dziękuję sędziom i pracownikom sądów, bo to największa taka akcja w wymiarze sprawiedliwości w ostatnich latach, nie było wcześniej takiej sytuacji w Polsce, a zostało to bardzo sprawnie zrobione – powiedział wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik (PAP).

 

Jakie sprawy będą się odbywać mimo zagrożenia?

 

Wspomnieliśmy wyżej, że nie wszystkie sprawy będą odwoływane. Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało do Prezesów Sądów Apelacyjnych i Okręgowych listę spraw pilnych, które rekomenduje do rozpoznania w trybie niecierpiącym zwłoki oraz wyłączenie ich z zarządzeń dotyczących odwoływania rozpraw i posiedzeń z udziałem stron.

 

Lista spraw, które nie będą odwoływane:

 

  • sprawy w przedmiocie zastosowania i przedłużenia tymczasowego aresztowania, sprawy, w których orzeczono środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym,
  • sprawy rozpoznawane w postępowaniu przyspieszonym oraz sprawy zagrożone przedawnieniem karalności czynu albo przedawnieniem wykonania kary, oraz sprawy o zastosowanie środka detencyjnego w postaci umieszczenia cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub zastosowania wobec niego aresztu dla cudzoziemców,
  • sprawy, w których wykonywana jest kara pozbawienia wolności albo inna kara lub środek przymusu skutkujący pozbawieniem wolności, jeżeli rozstrzygnięcie sądu dotyczy zwolnienia osoby pozbawionej wolności z zakładu karnego lub aresztu śledczego albo jest niezbędne do wykonania takiej kary lub środka przymusu w tym zakładzie lub areszcie,
  • sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, wymagające wydania zarządzenia w trybie art. 569 § 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego,
  • sprawy, o których mowa w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, sprawy dotyczące umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich, sprawy, w których nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich oraz sprawy dotyczące umieszczenia małoletniego cudzoziemca w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jak również czynności z zakresu postępowania wykonawczego w wyżej wymienionych sprawach, a także sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustanowienie kuratora w celu reprezentowania interesów małoletnich w postępowaniu przed sądem lub innym organem;
  • sprawy, o których mowa w ustawie o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób;
  • sprawy z wniosku, o którym mowa w art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie;
  • sprawy związane z wykonaniem Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA);
  • przesłuchania osoby w trybie zabezpieczenia dowodu lub co do której zachodzi obawa, że nie będzie można jej przesłuchać na rozprawie.

 

Co ważne, w zależności od potrzeby i pilności, Prezesi sądów mogą podejmować decyzje w zakresie innych spraw wymagających rozpoznania. Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się do wszystkich sądów powszechnych w Polsce o zamieszczenie informacji o kategoriach pilnych spraw na ich stronie internetowej. Jeśli szukacie dodatkowych informacji, chcecie śledzić bieżące komunikaty również zachęcamy do szukania ich na oficjalnych stronach placówek. W dobie szumu medialnego, rosnącej paniki, fake newsów, warto uważnie podchodzić do wszelkich informacji, które pojawiają się w mediach.